Katar’da düzenlenecek 2022 Dünya Kupası’na sayılı günler kala, Amerika Birleşik Devletleri’nden beklenmedik bir çağrı FIFA’nın gündemine oturdu. ABD’den Cumhuriyetçi Senatör Ted Cruz liderliğindeki bir grup siyasetçi, FIFA’ya resmi bir talepte bulunarak, İran’ı Dünya Kupası’ndan çıkarmasını ve yerine en yüksek sıralamaya sahip olup turnuvaya katılamayan takım olan İtalya’yı dahil etmesini istedi. Bu talep, İran’daki ciddi insan hakları ihlalleri, kadınlara yönelik ayrımcılık iddiaları ve Ukrayna’daki savaşa Rusya’ya insansız hava aracı tedarik ettiği yönündeki suçlamalar üzerine inşa edildi. Peki, bu talep gerçekçi mi ve FIFA nasıl bir yol izleyecek?
Amerikalı senatörlerin FIFA’ya gönderdiği mektup, İran rejiminin kendi vatandaşlarına, özellikle de kadınlara yönelik baskısını ve protestoculara uyguladığı sert müdahaleyi gerekçe gösteriyor. Mahsa Amini’nin ölümünün ardından başlayan ülke çapındaki protestolar ve kadınların stadyumlara girişinin yasaklanması gibi konular, mektupta özellikle vurgulanıyor. ABD’li siyasetçiler, bu durumun FIFA’nın kendi statülerindeki ayrımcılık karşıtı maddelere (Madde 4) aykırı olduğunu iddia ediyor.
Kim Talep Ediyor ve Neden?
Cumhuriyetçi Senatör Ted Cruz, Jim Inhofe, Roger Wicker ve Marco Rubio gibi isimlerin imzasını taşıyan bu talep, İran’ın uluslararası spor arenasında temsil edilmesinin, insan hakları sicili göz önüne alındığında kabul edilemez olduğunu savunuyor. Mektupta, İran’ın kadınların stadyumlara girişini engellemesinin, FIFA’nın “her türlü ayrımcılığın yasak olduğu” ilkesini doğrudan ihlal ettiği belirtiliyor. Ayrıca, İran’ın Ukrayna’daki savaşı sürdürmesi için Rusya’ya insansız hava araçları tedarik ettiği yönündeki iddialar da talebin ardındaki siyasi ve ahlaki gerekçeleri güçlendiriyor.
İran’ın Yerine Neden İtalya?
ABD’li senatörler, İran’ın kupadan çıkarılması durumunda yerine gelecek takım için de bir öneride bulundu: İtalya. İtalya, son Avrupa Şampiyonu olmasına rağmen 2022 Dünya Kupası’na katılma hakkı elde edememişti. Talepte, FIFA Statüsü Madde 17, Bölüm 1’e atıfta bulunuluyor. Bu madde, bir ulusal takımın Dünya Kupası’ndan çekilmesi veya çıkarılması halinde, FIFA Organizasyon Komitesi’nin yerine hangi takımın geleceğine karar verebileceğini belirtiyor. Senatörler, bu madde çerçevesinde, en yüksek sıralamaya sahip olup kupaya katılamayan İtalya’nın uygun bir alternatif olacağını düşünüyor.
İtalya Futbol Federasyonu’nun Tutumu
Daha önce İtalyan Futbol Federasyonu Başkanı Gabriele Gravina, “Eğer bir davet gelirse kabul ederiz, ancak böyle bir şey beklemiyorum” şeklinde açıklamalarda bulunmuştu. Bu, İtalya’nın böyle bir senaryoda yeşil ışık yakabileceğini gösterse de, davetin gerçekliği ve FIFA’nın bu talebe vereceği yanıt, henüz belirsizliğini koruyor.
FIFA Nasıl Bir Karar Verebilir?
FIFA’nın, siyasi baskılar altında bir takımı Dünya Kupası’ndan çıkarma kararı alması ciddi sonuçlar doğurabilir. Rusya’nın Ukrayna işgali sonrası uluslararası turnuvalardan men edilmesi bir emsal teşkil etse de, İran’ın durumu farklı bir diplomatik ve hukuki zeminde değerlendirilecektir. FIFA, genellikle “siyasetin spora karışmaması” ilkesini savunsa da, insan hakları ihlalleri gibi evrensel değerlerle ilgili konularda daha önce de baskı altına girmişti. Katar’daki turnuvanın başlamasına kısa bir süre kala böyle bir kararın alınması, lojistik ve organizasyonel açıdan da büyük zorluklar yaratacaktır. Top artık FIFA’nın sahasında.
ABD’den talep: İran yerine İtalya gelsin!
Evet, ABD’den Cumhuriyetçi Senatör Ted Cruz önderliğindeki bir grup siyasetçi, FIFA’ya bu yönde resmi bir talepte bulunmuştur. Talebin temelinde İran’ın insan hakları ihlalleri, kadınlara stadyum yasakları ve Rusya’ya insansız hava aracı tedarik ettiği iddiaları yer almaktadır. Bu talep, FIFA’nın kendi statülerine aykırı hareket edildiği gerekçesine dayanırken, İran’ın yerine en yüksek sıralamaya sahip ve kupaya katılamayan takım olan İtalya’nın dahil edilmesi önerilmektedir. Ancak FIFA’nın bu talebe nasıl yanıt vereceği henüz belirsizliğini korumaktadır ve böyle bir kararın alınması ciddi siyasi ve sportif sonuçlar doğuracaktır.